Năm nay tròn 50 năm kỷ niệm Ngày thành lập ngành KH&CN (1959-2009). Bộ KH&CN, các bộ, ngành có liên quan đã ban hành nhiều cơ chế chính sách, triển khai nhiều chương trình, đề tài KH&CN thiết thực phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

        KH&CN đóng vai trò quan trọng phát triển kinh tế - xã hội Hoạt động KH&CN nổi bật nhất trong năm 2009 đó là việc Bộ Chính trị ra Thông báo Kết luận số 234-TB/T.Ư về "Báo cáo kiểm điểm tình hình thực hiện Nghị quyết Trung ương 2 (khóa VIII) về KH&CN và nhiệm vụ, giải pháp phát triển KH&CN từ nay đến năm 2020". Bộ Chính trị cơ bản tán thành các nội dung đã được trình bày trong báo cáo, đồng thời nhấn mạnh những thành tựu của KH&CN sau 12 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 2 (khóa VIII): Khoa học xã hội và nhân văn có những đóng góp quan trọng trong việc tiếp tục khẳng định, vận dụng, bổ sung và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay; khẳng định xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, coi đây là mô hình kinh tế tổng quát thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta. KH&CN đã góp phần tạo ra những chuyển biến rõ rệt về năng suất, chất lượng và hiệu quả trong sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm hàng hóa.

        Hoàn thiện hệ thống pháp luật về KH&CN được xác định là một trong các nhiệm vụ trọng tâm của Bộ KH&CN trong năm 2009. Tính đến ngày 30/11/2009, Bộ KH&CN đã hoàn thành và trình Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ 21 đề án văn bản quy phạm pháp luật, trong đó có tám đề án đã được Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chính thức ban hành.

        So với kế hoạch, tiến độ xây dựng các đề án của Bộ KH&CN còn chậm, một số đề án phải lùi thời gian trình. Nguyên nhân chủ yếu là do số lượng các đề án cần xây dựng khá nhiều, một số đề án có nội dung mới, phức tạp cần có thêm thời gian để nghiên cứu kỹ hơn kinh nghiệm quốc tế, điều tra khảo sát thực tiễn ở các bộ, ngành, địa phương, lấy ý kiến rộng rãi các chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp để bảo đảm văn bản có tính khả thi và đáp ứng hiệu quả quản lý nhà nước. Do vậy, bộ đã lựa chọn, tập trung vào một số đề án có tính cấp thiết, được nghiên cứu kỹ lưỡng để hoàn thành và trình trong năm 2009.

        Một trong những hoạt động KH&CN thu hút sự chú ý của các cán bộ quản lý, nhà khoa học đó là việc triển khai trên diện rộng Nghị định 115/2005/NÐ-CP về chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các tổ chức KH&CN công lập và Nghị định 80/2007/NÐ-CP về doanh nghiệp KH&CN. Hai nghị định nói trên đã tạo cơ chế thuận lợi để nhà khoa học chủ động ứng dụng kết quả nghiên cứu của mình vào sản xuất và đời sống, đồng thời cũng chính là sự đãi ngộ của Ðảng và Nhà nước cho những nhà KH&CN thực tài thông qua cơ chế chính sách. Trong quá trình triển khai hai nghị định nói trên, các cấp quản lý đã tiếp nhận nhiều ý kiến đóng góp của các nhà khoa học về ưu điểm cũng như hạn chế khi thành lập đơn vị tự chủ, tự chịu trách nhiệm và doanh nghiệp KH&CN. Thí dụ, trong năm 2009 có nhiều sở KH&CN không cấp được giấy phép thành lập doanh nghiệp KH&CN. Ðến nay, bộ đã hoàn thành việc sửa đổi, bổ sung hai nghị định nói trên để trình Chính phủ.

        Hoạt động nổi bật trong lĩnh vực thị trường công nghệ đó là việc tổ chức thành công Chợ Công nghệ và thiết bị Việt Nam - ASEAN+3 diễn ra từ ngày 17 đến 20-9, tại Hà Nội, có 651 đơn vị tham gia, với 778 gian hàng giới thiệu, chào bán gần ba nghìn công nghệ, thiết bị, giải pháp phần mềm và dịch vụ. Chợ công nghệ và thiết bị lần này có quy mô quốc tế vì có sự tham gia của các nước Malaixia, Thái Lan, Inđônêxia, Philipin, Singapo, Lào, Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản với 49 gian hàng. Trong thời gian diễn ra Techmart đã có hơn 200 nghìn lượt người đến tham quan. Thành công của chợ đã tạo cú huých phát triển thị trường khoa học và công nghệ trong nước. Thị trường công nghệ và hoạt động chuyển giao công nghệ có bước phát triển mới trong năm 2009 với số lượng giao dịch mua bán công nghệ tăng 37% so với năm 2008, với tổng giá trị đạt hơn hai nghìn tỷ đồng.

        Năm 2009, 14 chương trình KH&CN cấp nhà nước giai đoạn 2006-2010 (10 chương trình KH&CN và bốn chương trình khoa học xã hội và nhân văn) đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Hơn 580 công trình, bài báo được công bố trong nước và quốc tế; tạo được 15 loại giống cây trồng mới (các giống lúa mới ÐB5 và ÐB6 được phát triển rộng tại các tỉnh Hưng Yên, Bắc Giang, Phú Thọ, Hà Nội, Thái Bình, Hải Dương, dần thay thế các loại giống Q5 và Khang dân của Trung Quốc hiện nay); tạo được 102 công nghệ, 464 quy trình sản xuất và 273 máy móc, thiết bị mới (quy trình tuyển than bằng công nghệ huyền phù; thiết bị cảnh báo khí mê-tan trong các hầm lò; máy CNC 3 trục;...). Nhiều kết quả nghiên cứu đã được áp dụng trực tiếp vào sản xuất và mang lại hiệu quả kinh tế cao, giải quyết nhu cầu cấp thiết của sản xuất và đáp ứng được nhu cầu đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp.

        Công tác tiêu chuẩn - đo lường - chất lượng trong năm 2009 tiếp tục triển khai theo hướng xây dựng và thực hiện các chương trình, kế hoạch trọng điểm để từng bước nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, nâng tỷ lệ hài hòa tiêu chuẩn quốc gia với tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực và tiêu chuẩn nước ngoài tiên tiến đạt 40%. Tập trung đưa các đạo luật đã ban hành (Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật) đi vào cuộc sống, đồng thời, triển khai xây dựng Luật Ðo lường để trình Chính phủ và Quốc hội trong năm 2010.

        Chương trình hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ của doanh nghiệp (Chương trình 68) sau ba năm triển khai thực hiện đã ngày càng thu hút được sự tham gia của các địa phương và doanh nghiệp, góp phần cải thiện năng lực sáng tạo, tăng quỹ tài sản trí tuệ của doanh nghiệp và thúc đẩy phát triển vùng sâu, vùng xa thông qua bảo hộ chỉ dẫn địa lý các đặc sản của Việt Nam. Ðến nay, đã có 29 đặc sản nổi tiếng của hầu hết các địa phương trong cả nước đã và đang được hỗ trợ xác lập, quản lý và phát triển chỉ dẫn địa lý. Chương trình 68 đã góp phần nâng cao nhận thức và sự quan tâm của các cấp chính quyền về việc xây dựng và quản lý tài sản trí tuệ dùng cho các đặc sản địa phương. Qua đó, tạo điều kiện để tổ chức triển khai quản lý, khai thác thương mại sản phẩm hội nhập kinh tế quốc tế, từ đó có thể nâng cao uy tín, chất lượng, giá trị và thị trường của sản phẩm, góp phần hỗ trợ nông dân, nhà sản xuất ổn định và từng bước nâng cao thu nhập, thực hiện chính sách "tam nông" của Ðảng và Nhà nước.

        Trong năm 2010, các dự án của Chương trình nông thôn miền núi giai đoạn 2004-2010 sẽ cơ bản hoàn thành. Ðây sẽ là dịp để các bộ, ngành, địa phương tổng kết hiệu quả của hơn 860 mô hình tiến bộ kỹ thuật giúp hàng nghìn hộ dân thoát nghèo, vươn lên làm giàu.

(Theo Vista)